Kultura jest terminem wieloznacznym i interpretowanym we wszelaki sposób. Pierwotnie termin kultury wiązał się z uprawa roli, hodowlą zwierząt i oznaczał zmianę naturalnego stanu zjawisk przyrody w stan bardziej przydatny i użyteczny człowiekowi. Obecnie używa się jeszcze wyrażeń typu: „kultura rolna”, „kultury bakterii”.
Głównymi dziedzinami kultury są: kultura materialna, kultura duchowa, społeczna, polityczna i fizyczna.
Kultura język jest również bardzo ważna i wiąże się z dbaniem o język ojczysty, o jego poprawną formę i dumą z jego istnienia. Kultura języka obejmuje poprawne posługiwanie się ojczystym językiem oraz propagowanie tej poprawności. Bardzo ważna jest tutaj poprawność w używaniu wszelkich słów, gramatyki i oczywiście ortografii.
Kultura duchowa jest tym, co człowiek był w stanie osiągnąć z dziedziny nauki, sztuki, religii i moralności. Kultura duchową są także dzieła sztuki, które ubogacają nas. Przechowywanie wiedzy o języku i przeszłości również są elementem kultury duchowej, o które należy dbać.
Kultura region regionalna różni się w zależności od miejsca, gdzie występuje. Wchodzi ona jednak w skład kultury narodowej, która jest przez nią niebywale ubogacana.
Każde zjawisko kulturalne ma jakiś materialny wydźwięk. Bardzo ważne są tutaj jednak duchowe aspekty kultury, którą w mniejszym bądź większym stopniu posiada każdy człowiek.
Ważne aby dbać o kulturę słowa, czynu i oczywiście kulturę pisana, bo bardzo wpływa to na rozwój wszystkich ludzi i rozwija kulturę narodową. Żadna z wymienionych kultur nie działa sama, wszystkie się wzajemnie przenikają tworząc szerokie pojecie kultury.
Kultura
Ekspresjonizm
Ekspresjonizm jest ważnym kierunkiem w literaturze oraz sztuce, który ukształtował się na obszarze Niemiec około 1910 roku. Jednak swoimi korzeniami sięgał do przełomu wieków. Wtedy to napisane zostały „Hymny” Kasprowicz, w których widać już początki ekspresjonizmu. W swoich założeniach wyraźnie sprzeciwiał się naturalizmowi oraz realizmowi, a co za tym idzie wykazywał znaczne związki z irracjonalizmem oraz symbolizmem. W literaturze i sztuce polskiej zdefiniowany został w roku 1918, kiedy Stanisław Przybyszewski opisał go w czasopiśmie „Znój”. Ekspresjoniści mieli za zadanie ukazanie wewnętrznego obrazu świata człowieka, a podstawową kategorię estetyczną uznali wyraz, więc uzewnętrzniali psychikę, przeżycia duchowe oraz emocje. Przy tym używali deformacji ukazującej rzeczywistość. Ważny był kontrast i dysharmonia. Bardzo często mieszali oni patos z trywialnością, a język wyniosły z wulgarnym. Ekspresjonizm wywarł wieki wpływ na niektórych polskich artystów, takich jak Tadeusz Mościcki, który wyraźnie w swoich wierszach przedstawia ekspresjonistyczne trendy.
Malarstwo również odzwierciedlało bardzo wyraźnie trendy ekspresjonizmu. Tak też najpopularniejszym malarzem ekspresjonistycznym był Vincent van Gogh. Ekspresja jest to wyrazistość, więc silne oddziaływanie na odbiorcę poprzez emocjonalną sferę psychiki. Bardzo ważny był tutaj subiektywizm w sposobie patrzenia na świat. Dzięki niemu artyści osiągali niezwykłe wyniki i pokazywali poprzez swoją sztukę wnętrze. Ukazywali coś, czego zwykły człowiek bardzo często nie dostrzegał i dzięki temu bardzo wpływali na odbiorcę.
Wpływ ekspresjonizmu jest również obecny w muzyce współczesnej i architekturze oraz kinie.
Impresjonizm
Impresjonizm jest używanym terminem w stosunku do tego, co subiektywne, oparte na chwilowych wrażeniach, ulotne oraz nastrojowe. Impresjonizm był kierunkiem, który przenikną z malarstwa do literatury. Nazwa jego pochodzi oczywiście od słynnego obrazu Claude’a Moneta „Impresja – wschód słońca.”. Impresjoniści malowali swoje obrazy niebywale dobrze grając światłem, zwracali szczególną uwagę na zachowanie w obrazach ulotnego wrażenia, jakie wywarła na nich przelotna chwila, moment. Obrazy były malowane jasnymi barwami, dominowała w nich plama i nie było w nich wyraźnych linii i kresek, ważne były punkty. W poezji impresjonistycznej ważne była nastrojowość i podporządkowanie świata przedstawionego podmiotowi lirycznemu. Poeci wychodzili z założenia, że cała przyroda ulega bezustannym zmianom, dlatego właśnie dążyli do uchwycenia nastroju chwili, w sposób bardzo podobny do malarzy. Bardzo subiektywnie zapisywali te chwile w swojej pozycji dając czytelnikowi możliwość przeżycia czegoś podobnie do autora. Niezwykły efekt osiągali poprzez zdominowanie poezji przez wrażenia zmysłowe, muszyce, barwy, światło, zapachy i wszelkie doznania zmysłowe i psychiczne. Bardzo ważną rolę odgrywają tutaj wiersze Kazimierza Przerwy – Tetmajera, które są piękną impresjonistyczną poezją oddającą nastrój danej chwili. W nich można doczytać się wszelkich impresjonistycznych trendów i obowiązkowych elementów.
Impresjonizm dążąc do uchwycenia chwili bardzo wyraźnie zarysowywał wszelkie doznania związane z daną chwilą. W poezji wiele jest środków artystycznych opisujących de dźwięki, barwy i wszelkie doznania psychiczne. Ważne jest również to, że każdy człowiek posiada różne poglądy i sposób patrzenia na świat, dzięki czemu poezja impresjonistyczna jest niezwykle bogata. Tak samo malarstwo i rzeźba. Wiadomo, że każdy artysta inaczej patrzy na świat i bardzo często artysta dostrzega to, czego przeciętny człowiek nie widzi, albo to, na co po prostu nie zwraca uwagi.
Odrodzenie
Odrodzenie, czyli inaczej renesans, to epoka królująca w europie od piętnastego do szesnastego wieku. Epokę tą poprzedzało średniowiecze, a po niej następował barok. Oczywiście jak każda z kolejnych epok, tak tez renesans naśladował jakieś kierunki w literaturze, muzyce, sztuce i architekturze. Polska nazwa tego okresu, to właśnie odrodzenie, jest to dosłowne tłumaczenie słowa „rinascita” pochodzącego z języka włoskiego, albo francuskiego „renaissance”.
W renesansie występował niebywały humanizm, który polegał na zafascynowaniu człowiekiem i wszystkim, co z nim związane. Humanizm jest prądem umysłowym zapoczątkowanym w XIV wieku we Włoszech, skąd rozpowszechnił się na kraje europejskie. Swoje korzenie posiada jednak w antyku, więc tutaj należy szukać przyczyn wzmożonych badań nad kulturą, sztuką, dogłębnych studiów nad dokonaniami filozoficznymi i literackimi starożytności. Humanistą renesansowym był człowiek wyzwolony z pęt autorytet kościelnego, krytyczny i odważny w poszukiwaniu prawdy, wszechstronnie wykształcony, znający języki obce, w tym starożytne, czyli łacinę i grekę. Ważne było aby taki wykształcony człowiek znał również historię, retorykę, gramatykę i poezję oraz orientował się w ówczesnych kanonach piękna. Ważne było aby stawia na pierwszym miejscu jednostkę, jako wartość najwyższą, autonomiczną i niezależną.
W odrodzeniu najważniejszy był więc człowiek, jako jednostka. To a niego zwracano największą uwagę. Okres ten obfitował w humanistów, których priorytetem by antropocentryzm. Ważna była również reformacja, która nastąpiła na wskutek buntu wobec kościoła katolickiego. Wtedy właśnie powstał luteranizm oraz kalwinizm. Ludzie zaczęli szukać celu życia wiążąc wszystko z jednostką.
Klasycyzm
Klasycyzm jest stylem zarówno w literaturze i sztuce jak i w muzyce oraz architekturze, który odwołuje się do osiągnięć starożytnych Greków oraz Rzymian. Klasycyzm, czyli „powrót do źródeł” pojawił się już w renesansie ale wstąpił również do baroku. Tak też obecny był we wszystkich dziedzinach przez dwa wieki. Od wieku XVII do końca wieku XVIII. W niektórych krajach trwał jeszcze przez trzydzieści lat XIX wieku. Jako odrębny styl panował natomiast w odrodzeniu, czyli renesansie. Rozkwit klasycyzmu nastąpił natomiast pod koniec wieku XVIII i trwał aż do ćwierćwiecza XIX wieku koniec klasycyzmu nastąpił na mocy wojny klasyków z romantykami. Wiele razy jednak wracano do klasycznych form i reguł. Tak też w wieku XX powrócono do klasycyzmu dzięki neoklasycyzmowi w literaturze architekturze. Artyści awangardowi również zwrócili uwagę na klasycyzm i z niego czerpali swoje inspiracje.
Bardzo ważne są cechy klasycyzmu, które opierały się na wzorowaniu na starożytnych Grekach i Rzymianach. Klasycyzm miał za zadanie wierne odwzorowanie form antyku. Zamiast dynamizmu występowała statyka, a spokój i oszczędność wyrazu przeciwstawiają się barokowej ekspresji. Obrazy są w klasycyzmie idealizowane, ale kształt jest ważniejszy od barwy. Budowle klasycystyczne natomiast wznoszone były na planie koła lub prostokąta. Wszystkie budowle ozdabiane były poprzez kolumny i portyki oraz ogromne okna. Poza ty, fasady były tworzone za pomocą linii prostych, bez zbędnych wygięć. Bardzo oszczędnie zdobiono budowle, a harmonia i ład są tutaj najważniejsze. Nie może istnieć przepych, tak też budowle klasycystyczne są symetryczne.
W Polsce można natrafić na wiele zabytków w stylu klasycznym, są nimi między innymi Łazienki Zamku Królewskiego Warszawie, albo Pałac Potockich również w Warszawie.
Pozytywizm
Pozytywizm jest epoką w literaturze, która nastąpiła po romantyzmie. Realizm był wiodącym prądem w pozytywizmie, toteż w europie tak też nazywała się ta epoka. W Polsce przyjęła się jednak inna nazwa, przyjęta z dokonań filozoficznych. Założenia kierunku zostały opisane w dziele Augusta Comte’a pt. „Kurs filozofii pozytywnej”, gdzie „pozytywny” znaczy „realny”, użyteczny, czyli rzeczywisty, który ma konkretne cele etyczne i dąży do ich spełnienia. Oraz pewny i ścisły.
Początek pozytywizmu sięga XIX wieku, kiedy to pojawiły się sygnały nowego światopoglądu. Rozkwit nowej epoki nastąpił natomiast dopiero w latach 60 – 80, kiedy to zaczęła się rozwijać nauka, sztuka, kultura i filozofia.
Najważniejszym prądem literackim tej epoki był realizm. Polegał on na ogólnym pokazywaniu rzeczywistości w sposób wierny, obiektywny oraz zgodny z jej obserwacją. Tak też realizm to zespół norm estetycznych, które funkcjonują w obrębie wielu nurtów i epok literackich w odpowiedniej dla nich postaci. Jego istota jest wierne naśladowanie rzeczywistości, przez co tworzenie obrazu autentycznego. Estetyką realizmu była estetyka mimetyczna. Pisarz miał więc tworzyć estetyczna wizję świata odpowiadającą realiom.
Kolejnym prądem był realizm krytyczny, który jako kierunek rozwinął się w literaturze europejskiej w drugiej połowie XIX wieku. Przejawiał się krytyczną postawa wobec kapitalistycznych realiów istniejących wówczas.
Kolejnym nurtem i ostatnim był naturalizm, który podkreślał, że człowiek zdominowany przez instynkty nie różni się niczym od zwierząt.
W epoce tej istniały różne programy, a artyści starali się trzymać określonych zasad.
Biblia
Od wieków ludzie posiadali jakieś wierzenia. Każdy ma odrębny sposób patrzenia na świat, a co za tym idzie również inaczej patrzy na religie. Konstytucja, przynajmniej polska gwarantuje każdemu obywatelowi wolność religii, a co za tym idzie pozwala na afiszowanie się nawet z religią, oczywiście w stopniu określonym w ustawach.
Wiara jest jednak terminem wieloznacznym i najczęściej używa się słowa „wiara” w stosunku do pewnych przekonań, które posiada każdy człowiek. Jednak religioznawstwo inaczej wyjaśnia ten termin. Według tej nauki wiara polega na przyjęciu istnienia czegoś, czego pochodzenie nie jest w sposób racjonalny wytłumaczalne. Akt wiary jest świadomą decyzją przyjęcia danego wierzenia.
Chrześcijaństwo jest niewątpliwie najpopularniejszą religią. Biblia tłumaczy wiarę w liście do Hebrajczyków. Zaufanie kościołowi jest według Świętego Tomasza łaską cnoty, oraz darem teologicznym. Najważniejsze w katolicyzmie słowa odnoszące się do wiary to: „błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli. ” To te słowa mają wskazywać sens wiary, dzięki której na ziemi nic nie stracimy, a wiele można zyskać po śmierci.
Już od czasów prehistorycznych ludzie wierzyli w różne bóstwa. Ślady można znaleźć w rysunkach naskalnych pochodzących jeszcze z czasów prehistorycznych. Istniały już wtedy pochówki, które świadczą o wierze w życie po śmierci. Za najbardziej pierwotną religię uznaje się animizm. Człowiek nie miał na tyle wiedzy, aby samodzielnie pojmować świat. Szukał czegoś, co pomoże mu zrozumieć i właśnie to czyniła wiara.
Obecnie istnieje wiele religii i jeszcze więcej ich odłamków. Przeważnie religie mają założenia szczytne i nie działają wbrew ludzkiej naturze.
Jan Brzechwa
Jan Brzechwa jest bardzo popularnym poetą, który słynie głównie z pisanych wierszy dla dzieci. Mało kto wie, że był on pochodzenia żydowskiego i był tłumaczem literatury rosyjskiej oraz autorem satyrycznych tekstów dla dorosłych.
Kariera pisarza nie była od początku ukierunkowana. Początkowo chciał on zostać prawnikiem, jednak po rozpoczęciu studiów zaczął dorabiać jako twórca satyrycznych tekstów oraz wszelkich piosenek i skeczy. Niedługo później wydał swój pierwszy tomik z poezją dla dzieci. To z niego pochodzą takie znane wiersze jak: „Pomidor”, „Żuraw i czapla” oraz „Na straganie”. Podczas trwania II wojny światowej napisał bardzo znane utwory: „Akademię Pana Kleksa” i „Pan Drops i jego trupa”. Właśnie w tym czasie nastąpił najważniejszy okres w twórczości Jana Brzechwy. Książki kontynuujące dzieje pana Kleksa zostały wydane jeszcze w dwóch tomach. Jan Marcin Szancer był przyjacielem Brzechwy i zajmował się ilustrowaniem jego bajek i książek. Do dzisiaj dzieci znają poezję Jana Brzechwy. Niezwykle łatwo przemawia ona do nich i je naprawdę inspiruje. Wiersze Brzechwy są znane praktycznie każdemu. Nie ma możliwości, aby się z nimi nie spotkać. Nie są bardzo skomplikowane, dzięki czemu ułatwiają odbiór. Jego bajki są również bardo popularne i lubiane. Ilustrowane wiersze dla dzieci są niezwykle łatwe w odbiorze, dlatego dzieci chętnie po nie sięgają, zwłaszcza w szkole podstawowej. Bardzo często rodzice od najmłodszych lat czytają dzieciom wiersze właśnie autorstwa Brzechwy.
Jan Brzechwa jako wybitny pisarz otrzymał Nagrodę Prezesa Rady Ministrów, nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki oraz nagrodę miasta Katowic. Swoją twórczością bardzo ubogacił polską kulturę.
Budowa wiersza
Wiersze są formą tekstu, gdzie powtarzają się odpowiednie odcinki o tych samych właściwościach. Bardzo ważne w wierszach są wersy, które są odpowiednio wyodrębnione zarówno intonacyjnie jak i graficznie. W Wierszach wykorzystane są bardzo bogato środki stylistyczne takie jak metafory, epitety, personifikacje oraz inne. Wiersze są przeciwieństwem prozy i posiadają swoistą kompozycję. Wiersz podzielony jest na strofy, które zawierają wersy z odpowiednią, ściśle określoną liczbą sylab. Sylaby te stanowią podstawę dla rymów, które jednak nie występują we wszystkich rodzajach wierszy, tak samo jak strofy, na które nie są dzielone niektóre wiersze. To strofika była jednak głównym kryterium podziału wierszy. Ze strof zbudowane są wiersze stroficzne, natomiast w wierszach ciągłych taki podział nie występuje. Te wiersze składają się wyłącznie z wersów. Wiersze białe nie posiadają rymów oraz znaków interpunkcyjnych. To od osoby czytającej wiersz zależy częściowo jego przekaz, on sam może używać znaków interpunkcyjnych w odpowiednich dla niego miejscach, nie są one bowiem narzucone przez autora. Wiersze sylabotoniczne posiadają jednakową ilość sylab w każdym wersie mają stały akcent i średniówkę oraz liczbę sylab w każdym, wersie. Natomiast wiersze sylabotoniczne są odmianą wierszy sylabicznych, są bardziej zrytmizowane i posiadają stałą liczbę sylab w każdym z wersów. Również akcentowane sylaby w każdym z wersów mają stałe miejsce. Wiersze toniczne posiadają tę samą ilość akcentów w każdym z wersów, jednak rozkład tych akcentów nie jest stały. Wiersze toniczne są nie tylko rytmiczne, ale posiadają swoje tempo. Wiersze wolne, inaczej zdaniowe, albo intonacyjne składają się z rymowanych wersów dzięki występujących w nich powtarzających się rymach. Odległość tych rymów nie jest jednak taka sama, a co za tym idzie stosowana jest w nich bardzo często przerzutnia będąca kolejnym zabiegiem wierszo twórczym. W wierszu występuje intonacja wierszowa zastępująca składniową, przez co występują przerzutnie. Istnieją również wiersze nieregularne, których najważniejsza zasadą jest właśnie nierównomierna struktura.
Wiersz
Wiersze są bardzo specyficzną formą tekstu. W wierszu zazwyczaj powtarzają się odpowiednie odcinki o podobnych właściwościach. Wiersze składają się z wersów, które są odpowiednio wyodrębnione intonacyjnie oraz graficznie. W wierszach wykorzystuje się wiele środków stylistycznych oraz struktur wierszotwórczych. Strofy również są ich częściami i to one zawierają wersy. W każdym wersie znajdują się ściśle określone liczby sylab, stanowiące podstawę do rymów. Oczywiście wiersze zostały podzielone ze względu na strofikę:
Wiersze stroficzne, są wierszami zbudowanymi ze strof.
Wiersze ciągłe nie posiadają podziału na strofy, składają się wyłącznie z wersów.
Wiersze białe, nie posiadające rymów.
Wiersze sylabiczne to wiersze, które posiadają jednakową liczbę sylab w każdym wersie, mają stały akcent oraz średniówkę i regularne rymy żeńskie.
Wiersze sylabotoniczne, są bardziej zrytmizowaną formą wierszy sylabicznych, posiadają stałą liczbę sylab w wersach oraz akcentowe sylaby mają stałe miejsca.
Wiersze toniczne, posiadają jednakową ilość akcentów w wersach, jednak ich rozkład nie jest stały. Wiersze te są bardzo rytmiczne i posiadają muzyczne tempo.
Wiersze wolne, czyli intonacyjne, bądź zdaniowe, składają się z wersów, które tworzą rymy poprzez powtarzanie się ich, jednak ich długość nie jest jednakowa, często stosowana jest w nich przerzutnia ze względu na intonację wierszową, zamiast składniowej. W wierszach tych fazy składniowe pokrywają się z intonacyjnymi oraz bardzo często nie mają podziału na strofy i niekoniecznie posiadają rymy. Obecnie poeci skłaniają się ku temu typowi wierszy i swoje wiersze tworzą według powyższych zasad.
Wiersze nieregularne są bardzo ciekawymi rozwiązaniami. Zaskakują one odbiorcą swoją nieregularnością i właśnie ona jest podstawową zasadą tworzenia takiego wiersza.
Wiersze graficzne, posiadają specyficzny układ strof i wersów. Bardzo często tworzą ilustracje związane z ruchem w sztuce.
Poezja konkretna odnosi się do utworów francuskiego poety Apollinaire, którego wiersze tworzyły ilustracje.
Wiersze gobelinowe, czyli związane z literaturą XX wieku. Wplecione zostały w nie nuty, pięciolinie i słowa, takich wierszy nie trzeba czytać chronologicznie.